Duitsland is een echt wandelland en heeft ook een zeer lange traditie in het langeafstands­wandelen.  Sommigen paden dateren al van het begin van de 20ste eeuw. Zo zag de Kölner Weg reeds in 1913 het levenslicht. Andere routes zijn dan weer van recentere datum. De Moselsteig, werd pas in april 2014 geopend. Aan langeafstandspaden is er in Duitsland dan ook helemaal geen gebrek.

Auteur: Nico Callens

Aanvullingen: Debbie Sanders

ALGEMENE INFO

Wandelpaden & bewegwijzering

Aan routes geen gebrek in Duitsland, al is het wel zo dat ze niet beheerd worden door 1 organisatie. Het aanbod aan routes stijgt nog elk jaar. Daarbij is het maken van een wandelpad tot een soort wetenschap verheven. Het Duitse wandelinstituut maakt van ‘premium wege’ waarbij wandelroutes tot de puntjes worden uitgewerkt maar er is nog een veel ruimer aanbod aan wegen.

Het Duitse wandeltijdschrift Wandermagazin bekroont elk jaar het mooiste Duitse bewegwijzerde wandelpad. Sinds 2006 worden daarbij twee categorieën onderscheiden: de dagwandelingen (Tagestouren) en de langeafstands­wandelingen (Weitwanderwege). Deze lijst biedt in elk geval reeds flink wat inspiratie wie in Duitsland op stap wil. Elk van de bekroonde wandelingen wordt hierna ook besproken.

Bewegwijzering langs de Eifelsteig (foto: Debbie Sanders).

Enkele sites die een overzicht bieden van de wandelroutes in Duitsland:

Bewegwijzering

Elke wandelroute heeft zijn eigen logo. De markering is vaak perfect maar duidt enkel de juiste route aan, in tegenstelling tot GR’s die ook de foute richting aanduiden. Je moet dus wat meer uit je doppen kijken.

Stafkaarten en wandelgidsen

Elke route heeft zijn wandelgids, die te koop is via de site van de wandelroute of via een reisboekhandel in Vlaanderen of Nederland. Slechts enkele regio’s hebben echt stafkaarten vb. de Eifelverein. Daarnaast is Alpenverein Aktiv ook een handige site om routes te vinden of zelf uit te stippelen.

Duitse verwennerij voor wandelaars

Typisch aan Duitsland is dat er vaak ook mogelijkheden zijn om tochten met bagagevervoer te boeken. Meer informatie vind je op de site van de wandelroute.

Verder vind je voor wandelaars ook ligbanken, voetbaden, blote voetenpaden… Dit om de beleving nog wat te verbeteren.

Typische Duitse verwennerij: een voetbad voor wandelaars (foto: Debbie Sanders langs de Rothaarsteig)

Overnachting

Langs wandelroutes vind je genoeg slaapgelegenheid. In veel plaatsen zijn er hotelletjes, pensions of ‘zimmer frei’ (bij mensen thuis). Soms kan je ook nog terecht in jeugdherbergen. Afhankelijk van het seizoen, is het aan te raden om op voorhand te boeken.  Vaak vind je een lijst van mogelijkheden via de site van de wandelroute maar ook op websites van dorpen, natuurparken, …

Kamers worden vaak met een uithangbord gepromoot (foto: Debbie Sanders).

Bivakkeren is officieel niet toegestaan maar wel mogelijk. Her en der vind je schuil- en BBQ-hutten waar je je slaapzakje zou kunnen spreiden. Soms wordt het oogluikend toegelaten. Hou het discreet en maak geen vuur als er geen vuurplaats voorzien is. Vermijd zoveel mogelijk natuurparken en –reservaten want daar zijn ze wat strenger. Wijk eventueel uit naar een camping of vraag toestemming om je tentje neer te zetten.

Eén van de betere schuilhutten (foto: Joery Truyen).

Periode

In Duitsland kan je het ganse jaar door op stap, met uitzondering van de Alpen waar je sterk rekening moet houden met de seizoenen. In sommige regio’s kan je wel sneeuw verwachten tijdens de wintermaanden en kunnen sneeuwschoenen nodig zijn vb. Zwarte Woud, Sauerland en Harz.

Vervoer

Het openbaar vervoer is sterk uitgewerkt in Duitsland. Een overzicht van de tarieven van de Deutsche Bahn vind je op deze site.  Er zijn enkele voordelige tarieven bij. Met het Schönes-Wochenende-Ticket reis je op zaterdag of zondag reist u voor slechts € 40 een hele dag onbeperkt door Duitsland. De 2e t/m 5e persoon reizen mee voor slechts € 4 per persoon.

Bevoorrading

Net als in Frankrijk kan je lekker en goedkoop eten. Op de menukaart staan steevast een lijst met schnitzels maar er is voldoende keuze uit andere lekkere gerechten.

De bevoorradingsmogelijkheden hangen sterk af van de streek. Vooral in de grotere dorpen vind je  een bakkerij, beenhouwerij en/of kleine supermarkt. Hou er wel rekening mee dat winkels meestal gesloten zijn op zaterdagnamiddag, zondag en feestdagen.

Bron: http://www.wandern.de/

Bron: http://www.wandern.de/

WANDELGEBIEDEN & REISVERSLAGEN

De besproken langeafstandspaden staan gegroepeerd per toeristisch streek. Enkele ervan kan je het overzichtskaartje rechts zien. Waar mogelijk vermelden we daarbij zoveel mogelijk links naar wandelverslagen.

De volgende streken komen op deze landenpagina aan bod:

EIFEL

De Eifel is een zeer uitgestrekte toeristische streek die zich uitstrekt van de as Aachen en Köln in het noorden tot aan de Rijn in oosten en tot aan de Moezel in het zuiden en zuid-oosten. In het westen grenst de Eifel voor het grootste deel aan ons land, en verder ook nog een beetje aan het Groothertogdom.

Afbeelding 2 - Kaart Eifel

De Eifel is geen homogeen gebied. Er kenmerken zich ook verschillende deel­gebie­den met elk hun eigen karakter.

Zo is er het Vennvorland ten oosten van Aachen en de Nordeifel daar net onder. Daar net onder, aan westelijke kant en aan de grens met ons land is er de Schnee-Eifel, aan de oostelijke kant en grenzend aan de Rijn is er de Ahreifel. Meer zuidelijker zijn er nog de Hohe Eifel, de Osteifel en de Vulkaneifel. Daaronder aan westelijke kant (grenzend aan het Groothertogdom) is er nog de Südeifel om dan grenzend aan de Moezel de Moseleifel terug te vinden.

Elk van die Eifelgebieden is het wandelen waard. Een aantal langeafstandspaden trekt zich van die subgebieden niets aan en trekt rustig van het ene gebied naar het andere.

Voor een eerste kennismaking met de Eifel kan men niet rond het niet eens zo recente maar telkens opnieuw uitgegeven wandelboekje “De Eifel” van Herman Van Hilst (uitgeverij Elmar; ISBN: 978-90-6120-709-2). Momenteel lijkt dit boekje niet meer verkrijgbaar, hopelijk wordt het terug herdrukt.

Nuttige link: Wanderwege Nordrhein Westfalen

Eifel (foto: David Cappelle)

Eifel (foto: David Cappelle)

Eifelsteig

Afbeelding 3 - Logo eifelsteigDe Eifelsteig is momenteel wellicht het meest bekende langeafstandswandelpad: 313 km lang en onderverdeeld in 15 etappes van tussen de 14 en 29 km loopt dit in 2009 gelanceerde langeafstandswandeling van noord naar zuid, van Kornelimünster (even ten zuiden van Aachen) tot in Trier.

Gedetailleerde info over de Eifel is ook in het Nederlands te verkrijgen op de officiële website van de Eifelsteig. Naast algemene informatie vindt men er ook informatie over elk van de 15 etappes, met daarbij ook de verwijzing naar een interactieve kaart waarmee o.a. de GPS-gegevens kunnen worden gedownload. Verder zijn er voor elke etappe de kerngegevens evenals een hoogteprofiel.

De Eifelsteig komt een aantal keren in de beurt van de spoorlijn van Köln naar Trier. Zo is het bv. mogelijk om in de stationnetjes van Nettersheim, Oberbettingen-Hillesheim, Gerolstein, Daufenbach, Kordel en Trier-Ehrang de meerdaagse wandeling te starten of te beëindigen. Het eindpunt (of zo je het wil het beginpunt want de Eifelsteig is in de twee richtingen bewandelbaar) Trier is per trein vlot te bereiken vanuit Luxemburg-stad, Koblenz en Saarbrücken.

Voor wat overnachtingsmogelijkheden langs de Eifelsteig betreft: ook hier wil ik verwijzen naar de officiële website van de Eifelsteig waar men onder het menu “Gastgevers” per etappe de overnachtingsmogelijkheden vindt. De website “Unterkünfte am Eifelsteig” fixeert dan weer speciaal op de overnachtingsmogelijkheden langs de Eifelsteig.

Zoals op zoveel plaatsen in Duitsland heeft men in de Eifel een lange traditie van “Zimmer Frei” (“Gästezimmer”), de Duitse versie van de Engelse “Bed and Breakfast”. Verder wordt men in de hotels doorgaans niet met een scheef oog bekeken wanneer men er met vuile wandelschoenen komt binnengewandeld. Maar echte gîtes d’étape zoals men die bv. in Frankrijk vindt, kent men er niet. Wel is Duitsland de bakermat van de jeugdherbergen. Een dergelijke jeugdherberg vindt men bv. in Gerolstein en Daun. Verder zijn er langs de Eifelsteig ook her en der campings te vinden.

Wetenswaard is ook dat de meeste overnachtingsmogelijkheden voorzien in het transport van de bagage van de overnachtingsplaats naar de volgende overnachtingsplaats zodat men tijdens de wandeling zelf maar een minimum aan spullen moet meezeulen. Wanneer dit spek naar jouw bek is, dan informeer je daar best eens naar bij het boeken van je overnachtingen.

Burchtruïne van Manderscheid (foto: David Cappelle)

Burchtruïne van Manderscheid (foto: David Cappelle)

Andere langeafstandswandelpaden van de de in 1888 opgerichte Eifelverein: de 243 km lange Matthiasweg, het oudere broertje van de Eifelsteig maar dan westelijker en dichter bij de Duits-Belgische en Duits-Luxemburgse grens aan. Verder is er ook nog de Josef-Schramm-Weg, de Jakobsweg en de Karl-Kaufmann-Weg. Voor het volledige aanbod langeafstandspaden van de Eifelverein wil ik alvast verwijzen naar de website van de Eifelverein. Op de site is er ook een zeer uitgebreid aanbod aan staf/wandelkaarten, boeken en brochures terug te vinden.

Reisverslagen:

Afbeelding 6 - Kaart van de MoezelMOEZEL

De rivier werd in de zestiger jaren bij middel van zowat om de 15 km een sluis, werd gekanaliseerd. Daardoor kreeg deze rivier een vrij constant peil en werd hij het hele jaar bevaarbaar voor schepen met de grootste tonnenmaat. Maar reeds voordien was de Moezel één van Duitslands belangrijkste toeristische trekpleisters. De flanken van de Moezelvallei bieden dan ook prachtige uitzichten.

Daarenboven grenst de Moezelvallei aan twee andere zeer interessante wandelgebieden: enerzijds de hier eerder besproken Eifel en anderzijds aan de hierna nog verder te behandelen Hünsruck. Trier vormt sinds de komst van de Romeinen daarbij niet alleen het historische centrum van de streek, tevens vormt het de uitvalsbasis voor langeafstandswandelingen in de vier windrichtingen.

Moselhöhenweg

Op het vlak van het langeafstandswandelen is er de historische Moselhöhenweg die dateert van 1910 en die de laatste jaren wat van zijn pluimen heeft gelaten want de laatste jaren werd de bewegwijzering van dit langeafstandswandelpad minder goed onderhouden. Typisch is dat er voor de Moselhögenweg een traject aan weerszijden van de rivier bestaat.

Waar in eerste instantie de Moselhögenweg een initiatief was van de “Verein für Mosel, Hochwald und Hunsrück” werd vanaf 1972 het beheer van het langeafstandswandelpad uitgesplitst. Het gedeelte dat grensde aan de Eifel werd toebedeeld aan de hier reeds eerder besproken “Eifelverein”. Het gedeelte dat grenst aan de Hunsrück valt sindsdien dan weer onder het beheer van de Hunsrückverein.

Zoals de naam het zegt blijft Moselhöhenweg langs de corniches en snijdt ze zo al eens een flinke meander met de Moezel af, dit in tegenstelling met de hierna besproken Moselsteig die enkele stukken traject met de Moselhöhenweg deelt maar ook afdaalt naar de dorpen beneden de Moezel en de lager gelegen flanken van de Moezel aandoet.

Moselsteig

Sinds juni 2013 is er aan de Duitse Moezel een waar kroonjuweel bijgekomen. Afbeelding 7 - Logo MoselsteigDe 365 km lange Moselsteig is verdeeld in 24 etappes en start in Perl (omgeving van het drielandenpunt aan Schengen) en loopt tot aan de monding in de Rijn in Koblenz. Voor wie niet die 365 km ineens wil afhaspelen, is het handig dat quasi het volledige traject van deze langeafstandswandeling bereikbaar is met trein en/of bus. Zo is er de spoorlijn Perl – Trier die volledig parallel loopt met de Moezel, terwijl de spoorlijn Trier – Koblenz tussen Bullay en Koblenz op enkele afgesneden stukjes na, de loop van de Moezel volgt. Meer info over het openbaar vervoer langs de Moezel vindt men op de website van het “Verkehrsverbund Region Trier” (VRT).

De Moselsteig is niet vies  van een beetje avontuur en neemt stukjes “klettersteige” in haar traject op. Deze bestaan eigenlijk al heel lang waar waren tot rond de eeuwwisseling wat in de vergetelheid geraakt. Sinds de opening op 4 mei 2002 van de zeer succesrijke Calmont Klettersteig tussen Bremm en het stationnetje van Ediger-Eller (vlakbij Cochem) werden er enkele vroegere klettersteige gerestaureerd en verschenen op andere plaatsen totaal nieuwe klettersteige. Het zijn stukjes pad langs de leisteenflanken waarbij hoogteverschillen moeten worden overwonnen bij middel van ladders, smalle richels moeten worden voorbijgestoken door zich vast te houden aan kabels, enz… En al is het natuurlijk niet continue even spectaculair, de Calmont Klettersteig blijft daarbij de langste en de interessantste. Voor wie het niet zo op die klettersteige heeft begrepen, is er altijd een wel meer bezadigd alternatief.

foto

Calmont Klettersteig (foto: Nico Callens).

Al is die Moselsteig nog maar enkele jaren oud, ook dit is een succesverhaal. Omdat de veerschillende etappes van de Moselsteig starten en eindigen in de dorpen, vormen overnachtingsmogelijkheden hier evenmin een probleem. Meer info vindt men op de website van het langeafstandswandelpad.

SAAR-HUNSRÜCK

De Hunsrück is met zijn middelgebergte (hoogste top is de Erbeskopf  met een hoogte van 818 meter) zo een van die minder bekende pareltjes dicht bij huis, eentje dat gerust kan wedijveren met de hier meer bekende Eifel.

Ware het trouwens niet dat die prachtige Moezel een diepe kronkelende vallei in het landschap heeft getrokken, dan waren de Eifel en de Hunsrück één groot en ondeelbaar natuurgebied geworden. Meteen is dan ook vrij nauwkeurig de Saar-Hunsrück gesitueerd: ingesloten tussen de Moesel, de Saar, de Rijn en de minder bekende Nahe.

De Saar is dan weer een zijrivier van de Moezel die in het stadje Konz, op slechts 8 km ten Zuidwesten van Trier, in de Moezel uitmondt. Waar de Moezel in de zestiger jaren bij middel van zowat om de 15 km een sluis, werd gekanaliseerd, viel diezelfde eer te beurt aan de Saar aan het begin van de jaren 70.

De eerste 90 km op Duits grondgebied loopt de rivier over sterk geïndustrialiseerd gebied (steenkool en staal) en is op het vlak van natuur en wandelbeleving niet veel soeps. Boeiend wordt het echter vanaf Merzig en het is ook daar dat de rivier de begrenzing vormt met de Hunsrück.

Met spoorlijnen die overal langs de rivieren lopen en daar tussenin een vrij dicht busnet, is de Hunsrück heel goed bereikbaar. Ideale uitvalsbasis is Trier, dat tevens de toegangspoort is tot het Groothertogdom Luxemburg, de Eifel en de Moezelvallei.

Saar-Hunsrück-Steig

Afbeelding 11 - Logo Saar Hunsrück SteigWaren we hiervoor reeds zeer lovend over de Eifelsteig en de Moselsteig, dan hoort de reeds in 2007 geopende Saar-Hunsrück-Steig thuis in het lijstje met aan te bevelen langeafstandspaden relatief dicht bij huis. Het is dan ook niet voor niets dat de Saar-Hunsrück-Steig reeds in 2009 door het Duitse Wandermagazin werd bekroond.

De Saar-Hunsrück-Steig  is in totaal 410 km lang en telt 27 etappes van tussen de 10 en 23 km lang. De 3 laatste etappes zijn eigenlijk een zijweg die toelaten de wandeltocht te starten of eindigen in Trier, waar dan quasi naadloos kan worden aangesloten op de Moselsteig en de Eifelsteig. Waar in 2012 nog twee etappes toegevoegd werden tussen Trier en Perl, werd in 2015 het wandelpad tussen Idar-Oberstein en Boppard met nog eens 12 etappes uitgebreid. Daardoor kan in Boppard ook naadloos worden aangesloten op de RheinBurgenWeg.

Sinds 2012 start de Saar-Hunsrück-Steig  in Perl, aan de Frans/Duitse grens, zowat ter hoogte van het drielandenpunt aan het “bekende” Luxemburgse Schengen.Reeds tijdens de tweede etappe ontmoet men er een van de mooiste uitzichtspunten van Duitsland, meer bepaald de Saarschleife “Cloef”, nabij het vrij toeristische Saar-stadje Mettlach, bakermat van de wereldbekende email- en vaatwerkfabrieken van Villeroy& Boch.

Daarna loopt de de Saar-Hunsrück-Steig grotendeels oostwaarts. Belangrijk om aan te stippen is dat de route voor 70% over “natuurpaden” loopt; slechts 5% van de paden is geasfalteerd.

Voor een greep uit de overnachtingsmogelijkheden langs het langeafstandswandelpad kan men eveneens in het Nederlands terecht op de verzorgde website.

Afbeelding 12 - Cloef Saarschleife Orcholz

Cloef Saarschleife Orcholz (foto: Nico Callens)

RIJNVALLEI TUSSEN BONN EN MAINZ

Deze 1.233 km lange stroom en zijn bijhorende vallei voorstellen, hoeft waarschijnlijk niet. Hij ontspringt in Graubunden, in de Zwitserse Alpen en doorkruist naast Zwitserland ook Frankrijk, Duitsland en Nederland, waar hij ter hoogte van Rotterdam en versmolten met de Maas als een delta uitmondt in de Noordzee. De Rijn doet vooral dienst als transportader maar op toeristisch gebied is vooral het gebied tussen Bonn en Mainz/Wiesbaden bekend met als meest bekende punt de vaak bezongen Loreley, een 132 meter hoge rots langs de rechteroever van de Rijn bij de Duitse stad Sankt Goarshausen.

Geen wonder dat ook hier enkele markante langeafstandswandelpaden terug te vinden zijn.

Rheinsteig

Afbeelding 13 - Logo rheinsteigNaar analogie met de Eifelsteig is er de 320 km lange Rheinsteig die in 2005 het levenslicht zag. Deze volgt de loop van de Rijn op de oostelijke oever

Reeds een jaar later, in 2006, werd dit langeafstandswandelpad door Wandermagazin bekroont tot mooiste Duitse langeafstandswandelpad.

En net zoals de Eifelsteig komt dit langeafstandswandelpad in zowel de deelstaat Nordrhein-Westfalen als Rheinland-Pfalz. In 21 etappes, waarvan 3 in het Siebengebirge, 6 in het Unteres Mittelrheintal, 8 in het Oberes Mittelrheintal en 4 in Rheingau, loopt dit langeafstandspad van Bonn naar Mainz.

Gelet op het feit dat er aan weerszijden van de Rijn een spoorlijn is gelegen, zijn zowat alle plaatsjes op het traject per trein bereikbaar zodat tussenin zowat overal kan worden gestart of geëindigd.

Meer info, ook over de overnachtingsmogelijkheden, is te vinden op de officiële website van de Rheinsteig.

Interessant om te vermelden is dat deze Rheinsteig ook een Klettersteige als variant heeft opgenomen, meer bepaald de “Rabenacksteig” die zich tussen Nochern und St. Goarshausen bevindt. Deze Klettersteige zijn vrij avontuurlijke stukjes pad waarbij men met ladders, trapjes langs wijnpaden en smalle richels wandelt. Men vindt ze vooral terug in de Rijn- en Moezelvallei.

Op bepaalde plaatsen bestaan ze al heel lang en geraakten ze ook wat in onbruik, maar de laatste jaren is de interesse voor deze Klettersteige enorm gestegen wat er voor niet alleen voor zorgt dat vroegere Klettersteige werden opgeknapt en heropend maar ook dat er op verschillende plaatsen totaal nieuwe Klettersteige werden geopend. Doorgaans zijn het wel variantes op het hoofdpad zodat men niet verplicht is om van deze avontuurlijke Klettersteige gebruik te maken.

Rheinburgenweg

Afbeelding 15 - RheinBurgen SteigDit pad werd in 2012 uitgeroepen tot het op één na mooiste Duitse langeafstandswandelpad. Met zijn 198,9 km en zijn 13 etappes tussen de 9 en 19,5 km is de Rheinburgenweg enigszins bescheidener dan de Rheinstein, maar daarom niet minder interessant. De tocht komt ook voorbij 24 Rijnburchten en dankt daar ook zijn naam aan.

Waar de Rheinsteig langs de oostelijke flanken van de Rijn-vallei loopt, volgt de RheinBurgenWeg de westelijke flanken. Het langeafstandspad start aan de ruïne Rolandsbogen, op 1,2 km van het spoorwegstation Rolandseck in Remagen maar ook vanaf het station is er een toegangsweg waar men rechtstreeks op het langeafstandspad kan inpikken zonder dat men eerst die 1,2 km zuidwaarts moet stappen om dan min of meer parallel terug te keren. De 6de etappe eindigt in Koblenz, waar men bv. ook kan inpikken op de Moselsteig. Tijdens de 8ste etappe kan men in Boppard inpikken op de Saar-Hunsrück-Steig. Inpikken op de Rheinsteig, waarmee dit pad grotendeels parallel loopt, kan op de plaatsen waar men de Rijn kan oversteken, bv. in Koblenz en in Boppard, al zijn deze plaatsen eerder schaars.

Na 13 etappes eindigt de RheinBurgenWeg in Bingen. Met een gemiddelde van 15,3 km zijn de etappes doorgaans niet zo lang maar gelet op de soms hoge hoogteverschillen heeft de tocht toch een eerder Alpijns karakter zodat een goede fysieke conditie een must is.

Om te beantwoorden aan de kwaliteitsnormen van “”Qualitätswegs Wanderbares Deutschland” werden in 2010 her en der wijzigingen aangebracht aan het traject van de Rheinburgenweg. Dit is een belangrijk gegeven wanneer men gebruik maakt van verouderd kaartmateriaal.

De Rheinburgenweg heeft als variant op het hoofdpad ook twee Klettersteige in haar traject opgenomen, nl. de Mittelrhein Klettersteig in Boppard en de Oelsbergsteig in de omgeving van Oberwesel.

PFÄLZERWALD

Het Naturpark Pfälzerwald is duidelijk een van de weinig bekende Duitse wandelgebieden. Het bevindt zich in het middelgebergte en is een van d belangrijkste bosgebieden en is geologisch verwant met de Vogezen en het Zwarte Woud.

Het park is niet zo eenvoudig te situeren, maar grofweg bevindt het zich tussen de Saar ter hoogte van Saarbrücken en de Rijn ter hoogte van Mannheim, ten zuiden van de hiervoor besproken Hunsrück.

Uitzicht van op Ruïne Frankenstein (foto: Joery Truyen)

 

Rodalber Felsenwanderweg

Teufelstisch (foto: Joery Truyen).

In 2007 kreeg de Rodalber Felsenwanderweg door het Duitse Wandermagzain de derde plaats toebedeeld in het lijstje met de mooiste Duitse langeafstandspaden. Het stadje Rodalb (8.000 inwoners) bevindt zich in het Naturpark Pfälzerwald en heeft een spoorwegstation dat zich bevindt op 20 minuten sporen van Pirmasens Hbf ,op het spoorlijntje dat Pirmasens met Landau (Pfalz) verbindt.

Met zijn 44 km lengte is het trouwens een zeer bescheiden langeafstandswandelpad. Typisch zijn de nogal rode rotsen die men bv. ook nog wel elders in Rheinland-Pfalz tegenkomt terwijl sommige foto’s ook nogal erg doen denken aan de rotsformaties die men in het Luxemburgse Klein-Zwitserland en aan de Zuid-Eifel aan de grens met Luxemburg ontmoet.

Het pad zelf kan in verschillende etappes worden afgewandeld maar omdat er geen voorafbepaalde etappes zijn, is dit pad wel een buitenbeentje bij de langeafstandspaden. Maar men blijft rond het stadje Rodalben circulieren zodat overal vlot op het pad kan worden ingepikt.

Op de website van de Rodalber Felsenweg is er ook informatie te vinden over de overnachtings­mogelijkheden.

Reisverslagen

ZWARTE WOUD

Het Zwarte Woud is het grootste middelgebergte in Duitsland en geologisch verwant aan de Vogezen, die aan de Franse kant van de Rijn liggen. De hoogste top van het Zwarte Woud is de Feldberg met een hoogte van 1493 meter boven de zeespiegel.

Het Zwarte Woud is tevens het grootste bosgebied van Duitsland en bestaat hoofdzakelijk uit dennen- en sparrenbomen. Binnen Duitsland is het ook een belangrijke toeristische trekpleister. De in het gebied aanwezige meren, zoals de Titisee, de Glaswaldsee en de Mummelsee zullen daar niet vreemd aan zijn.

Twee grote natuurparken beslaan bijna de gehele oppervlakte van het Zwarte Woud. Zo is er het natuurpark “Mitte/Nord”, dat loopt van het midden naar het noorden van het Zwarte Woud. Het ‘Naturpark Südschwarzwald’ ligt in het zuiden en grenst aan Zwitserland. Het “Mitte/Nord”- park is met een oppervlakte van 375.000 m² het grootste natuurpark van Duitsland. De twee parken komen bij Triberg bij elkaar. Het zuidelijke natuurpark, met een oppervlakte van 370.000 hectare, begint in Triberg en eindigt bij de Boven Rijn op de grens met Zwitserland.

Zwarte Woud (foto: Joery Truyen)

Renchtalsteig

De Renchtalsteig is een 5 etappelang wandelpad met een bescheiden lengte van net geen 100 km dat start in Bottenau en aankomt in de Bürgruïne Schauenburg in Oberkirch, waardoor dit langeafstandspunt een bijna volledig gesloten lus vormt.

Start en aankomst zijn dan ook te bereiken vanuit het spoorwegstation Oberkirch. De startplaats in Bottenau ligt daar op 3 km vandaan. Het eindpunt aan de Bürgruïne Schauwenburg op 2,2 km.

Het langeafstandswandelpad loopt door het regionale natuurpark Schwarzwald en is een aaneenschakeling van glooiende wijnbergen, rotswanden, watervalletjes en talrijke uitzichtspunten boven de 800 meter boven de zeespiegel. Met een minimumafstand van 16,5 km en een maximumafstand van 23,5 km zijn de afstanden vrij kort.

Voor een overzicht van de overnachtingsmogelijkheden kan u eveneens terecht op de website van de Renchstalsteig. Wetenswaard is verder dat men met de KONUS-Gästekarte gratis kan rijden met trein en bus. Deze Gastekarte wordt bij aankomst afgeleverd door de plaatselijke logisverstrekkers. Klik hier voor meer info.

Ostweg

De Ostweg leidt over 10 etappes tussen de 15 en 34 km van Pforzheim door het Wurmtal op de oostelijke helling van het Zwarte Woud, naar het Zwitserse Schaffhausen. Het pad passeert aan de grens rode zandsteen met de kalksteen en over het dak van de zuid-westelijke Donau-dal en verder door het Wutachtal om dan te eindigen aan de boorden van de Hochrhein. De 10de etappe, tussen Stühlingen en Schaffhausen, loopt trouwens volledig over Zwitsers grondgebied.

Met twee etappes van 28 km en verder ook nog twee etappes van 34 km ligt de gemiddelde afstand per etappe op 24,3 km, wat de etappes toch wel vrij lang maakt. Maar waar het hoogste punt hier op 704 meter boven de zeespiegel ligt, zouden de etappes hier wel minder zwaar moeten zijn dan bv. aan de Rhijn.

Mittelweg

Verspreid over 9 etappes tussen de 15 en 32 km, waarbij drie etappes van 29 km en één etappe van 32 km, loopt de Mittelweg van eveneens Pforzheim naar het tegen de Zwitserse grens gelegen Waldshut-Tiengen.

Ook hier ligt de gemiddelde afstand van de etappes vrij hoog. Met hoogste punten die liggen tussen de 800 en 1000 meter zit men hier ook hoger dan de hiervoor besproken Ostweg. Beide langeafstandspaden kunnen trouwens naadloos aan elkaar worden gekoppeld.

Andere langeafstandspaden

In het Zwarte Woud zijn het nog heel wat andere paden zoals bv. 99 km lange en over 6 etappes verspreide Breisgauer Weinweg, de 3 etappen en 113 km lange Kandelhöhenweg, de 74 km lange Große Hansjakobweg (5 etappes), enz.

Klik hier om meer info over die andere langeafstandswandelingen in het Zwarte Woud.

Bewegwijzering in het Zwarte Woud (foto: Joery Truyen).

HARZ

Wanneer men over de Harz spreekt, kan men het zowel hebben over het Nationalpark Harz als over het middengebergte met dezelfde naam waarbij het Nationalpark ongeveer 10% van de oppervakte van het middengebergte inneemt. De hoogste berg daar is de Brocken die met zijn 1141 meter boven de zeespiegel beschouwt wordt als de hoogste berg van Noord-Duitsland. Het Harz-gebergte wordt wel onderverdeeld in de Oberharz en de Unterharz. Van deze laatste bevinden de hoogste punten zich op slechts 400 meter boven de zeespiegel. In tegenstelling met de Oberharz, die dicht is bebost met beuken in de lagere gedeelten en dennen in de hogere gedeelten, is er in de Unterharz meer landbouw.

Waar het Harz-gebergte zich ook uitstrekt tot de deelstaat Thüringen, beperkt het Nationalpark zich tot de deelstaten Nedersaksen en Saksen-Anhalt. Daarenboven werd in 2005 ook het Nationalpark Hochharz aan het park toegevoegd.

Brocken (foto: Joery Truyen)

Harzer Hexen-Stieg

De Harzer Hexen-Stieg is eigenlijk een aaneenrijging van vroeger bestaande wandelingen die samen over een lengte van 97 Kilometer en over 5 etappes met start in Osterode en aankomst in Thale de Harz van West naar Oost doorkruisen.

De officiële website van de Duitse toeristische dienst met de naam “Duitsland Vakantieland” besteedt eveneens een pagina aan deze langeafstandswandeling en bestempelt ze als “één van de bekendste wandelroutes in Duitsland”.

De startplaats Osterode is bereikbaar per trein en ligt op drie kwartier sporen van Braunschweig. Ook het eindpunt Thale heeft een spoorwegstation. Dit station ligt dan wel op anderhalf uur sporen van Magdeburg.

Deze langeafstandswandeling kent 3 hoogtepunten. Zo komt tijdens de tweede dag (21,3 km) de tocht voorbij een historisch watertransportsysteem uit de 16de eeuw dat samen met de ertsmijn Rammelsberg, en het historische stadscentrum van Goslar tot werelderfgoed is verklaard. Dit watertransportsysteem was belangrijk om water aan te voeren naar de eerste machines die bij de ertsontginning werden gebruikt.

Verder loopt de derde etappe over de “Brocken” die met zijn 1142 m de hoogste berg van de Harz is. Die derde etappe is 23,5 km lang maar voor wie die steile beklimming en dito afdaling niet ziet zitten, is er een variante die rond de berg loopt. Consequentie is wel dat die variante 32,3 km lang is.

De vierde etappe van Königshütte naar Altenbrak kan zowel via Rübeland (noordelijke route) als via Hasselfelde (zuidelijke route), maar beide trajecten zijn even lang, nl. 23,8 km. De zuidelijke variante komt wel aan de Rappbodetalsperre, een stuwdam uit het einde van de jaren 50 met een hoogte van 106 meter en die als dusdanig geldt als de hoogste stuwdam van Duitsland.

Wanneer men verder weet dat de eerste etappe 11,2 km lang is en de vijfde en laatste etappe 12,7 km, heeft men een volledig beeld van de lengte van de verschillende etappes.

Ene plaatselijke Stephan Zirbus erkent de kwaliteiten en hoogtepunten van deze langeafstandswandeling en heeft er naast de officiële website een eigen mooiewebsite over opgericht maar heeft toch ook 4 belangrijke punten van kritiek:

  • Sommige delen van de tocht zijn te druk terwijl er te weinig alternatieven voor handen zijn om wat rustiger wegen op te zoeken;
  • Te lange passages doorheen de dalen waardoor een aantal vergezichten worden gemist;
  • Door het mijden van een aantal dorpen te weinig punten waar aan bevoorrading kan worden ingeslagen.

Dit zette er deze Stephan Zirbus toe aan om een eigen alternatieve variante van die Harzer Hexen Stieg uit te stippelen. Het gaat hem echter niet om een volledig nieuw pad maar om variantes binnen het bestaande langeafstandswandelpad die zijn inziens kan tegemoet kom aan de door hem geformuleerde punten van kritiek. Deze alternatieve stroken zijn niet als dusdanig bewegwijzerd, maar is wel te vinden op Gpies.com waardoor hij niet alleen te bekijken is op (staf)kaart maar waardoor de GPS-coördinaten zijn te downloaden op de wandel-GPS.

Odertal van op de Hahnekleeklippen (foto: Joery Truyen)

SAUERLAND

Het Sauerland is een gebied in de Duitse deelstaten Noordrijn-Westfalen en Hessen. Het hoogste punt, de Langenberg, met zijn 823m ligt op de grens van de twee deelstaten. De regio wordt gekenmerkt door de ronde heuveltoppen, veel bos en velden. In de winter kan je er met sneeuwschoenen stappen.

Er zijn twee interessante wandelroutes in de regio:

  • De Sauerland Höhenflug is een vrij recente route die van west naar oost dwars door het Sauerland voert. De route kent twee mogelijke startpunten en is 250km lang.
  • De Rothaarsteig bestaat al iets langer en duikt op en neer door de beboste heuvels van Hochsauerland. Ook enkele heidegebieden passeren de revue. De Rothaarsteig is zo’n 154km of 187km lang afhankelijk of je de Dillvariante, respectievelijk de Westerwaldvariante in het zuidelijk deel van de route neemt om van de start in Brilon naar het eindpunt Dillenburg te stappen.

Reisverslagen:

Rothaarsteig: Weg der Sinne (zomer) – Debbie Sanders

Langs de Rothaarsteig (foto: Debbie Sanders).

ALPEN

De deelstaat Bayern, met als hoofdstad München, is overduidelijk de grootste deelstaat van Duitsland. In het zuidelijkste gedeelte, dat grenst aan Oostenrijk, beginnen de Alpen.

Doch, slechts een heel klein gedeelte van de Alpen, op de grens met het Oostenrijkse Tirol, bevindt zich in Duitsland. De hoogste bergtop, de Zugspitse (2962 meter) wordt dan ook met Oostenrijk gedeeld maar is vooral bekend van zijn Noord-flank aan Duitse zijde, vlakbij het plaatsje Garmisch Partenkirchen, bekend om zijn deelname aan het “vijfschansentornooi”.

VIA ALPINA

De Via Alpina is een internationaal netwerk van langeafstandspaden door de Alpen. In totaal zijn er meer dan 5000 km bewegwijzerd wandelpad opgedeeld in 342 etappes. Deze zijn op hun beurt nog opgedeeld in 5 routes met elk een kleuraanduiding. Zo telt de rode route 162 etappes, de blauwe route 61 etappes, de gele route 40 etappes, de paarse routes 66 etappes en de groene route 15 etappes.

De paarse route bedient met 26 etappes daarbij het meest Duitsland. Van de rode route komen er slechts 2 in Duitsland terwijl de gele route slechts met 1 route in Duitsland komt.

De Via Alpina werd in 2006 bekroond tot de op een na mooiste langeafstandswandeling van Duitsland.

Voor meer informatie willen we verwijzen naar de volgende twee websites:

GOLDSTEIG

Met zijn 660 km lengte (38 etappes tussen de 9,5 km en 31,5 km met een gemiddelde afstand van 18,3 km km) is de Goldsteig overduidelijk het langste wandelafstandspad van Duitsland. Het pad start in Marktredwitz en loopt zuid-oost-waarts naar Passau, op de Oostenrijkse grens. Het komt daarbij door verschillende natuurgebieden zoals het Naturpark Steinwald, het Naturpark Nördlicher Oberpfälzer Wald en het Naturpark Oberpfälzer Wald.

In Thanstein splitst het pad zich in een noordelijke tak en een zuidelijke tak. Het volledige pad werd in 2015 door het Duitse Wandermagazin bekroond met een tweede plaats in het lijstje met de beste Duitse langeafstandpaden. De Zuid-variant viel echter reeds in 2007 diezelfde eer te beurt. De Noord-variant loopt grotendeels parallel met de Tjechische grens. Desgevallend kan door het koppelen van de Noord-variant met de Zuid-variant een rondwandeling worden bekomen.

Zowel de Noord-variant als de Zuid-variant komen verder nog door de natuurparken “ Oberer Bayerischer Wald”  en “Bayerischer Wald” terwijl de Noord-varint verder ook nog het “National Park Bayerischer Wald” aandoet.

Bereikbaarheid met de trein: overzichtskaart en website.

REISVERSLAGEN

  • Yanick deed met zijn gezin een deel van de Malerweg, ideaal om met de kids naartoe te trekken om wat avontuur op maat te creëren.