Bivakkeren - dicht bij de natuur en maximaal 1 nacht
Denen zijn graag buiten en vinden buiten zijn en buitensport belangrijk. Dit gaat veel verder dan wandelen of fietsen promoten. Het houdt in dat iedereen, van kinderen tot volwassen en ouderen, elke dag toegang heeft tot echte natuur. Die je ook mag ontdekken en beleven. Het Deense begrip Friluftsliv is dus een stuk ruimer dan "buitensport" of "outdoor sports" van bij ons. Dit wordt door regering en administratie erg serieus genomen en dat maakt van Denemarken een ideaal bivakland.
In Denemarken mag je - behalve in sommige bossen - niet wildkamperen. Maar overal in Denemarken vind je natuurkampeerplekjes die enkel te voet, met de fiets of met een bootje bereikbaar zijn. Ook in het centrum van Kopenhagen. Ze komen in veel maten en soorten. Van de kleine bivakplek waar vaak een vuurplaats (bålplads) en een drinkwaterkraantje (drikkevand) is, vaak ook een composttoilet. Tot shelters (schuilhutten) voor 4 à 8 personen, al dan niet met natuurdouche of zwemvijver, licht en een stopcontact voor de e-bike of de telefoon enz. Je blijft er maar één nacht, bij het vertrek zorg je ervoor dat het vuur volledig gedoofd is, dat alles netjes is en afval wordt meegenomen.
Soms moet je betalen, 5 à 20 € voor het groepje of gezin zijn typische bedragen. Dat is op zijn Scandinavisch : vertrouwen is de basis. Ook waar er helemaal niemand in de buurt is, houd je het systeem gaande door netjes het juiste bedrag digitaal over te maken.
Bivakplekken (primitiv overnatningsplads, teltplads) hebben een maximum aantal tentjes. Vaak is dat slechts enkele tentjes of 6 à 8 personen, soms zelfs maar 2 personen. Wie eerst toekomt heeft voorrang, wie boekt heeft nog meer voorrang. Als de bivakplek vol is of geboekt werd : niet zeuren en zoek een volgende bivakplek "first comes, first served". Wil je zekerheid, kies dan voor de grotere plekken of doe een boeking. De bivakplekken kunnen ook bij privépersonen in de tuin zijn, een micro-camping bij een boerderij of een hoekje van het schoolterrein.
Shelters (dat is ook het woord dat de Denen gebruiken) zijn kleine schuilhutten, in de eerste plaats bedoeld om te overnachten zonder tent ; je moet wel een matje en slaapzak meebrengen. Vaak nemen ze ook een tentvorm aan, en kan je er niet in rechtop staan. In de oervorm hebben ze drie muren en een dak en zijn ze dus aan één kant open. Maar je ziet ook meer creatieve varianten opduiken.
Als een shelter gereserveerd werd, kan je altijd voorstellen om in de buurt de tent op te zetten. Zijn het Denen die reserveerden, vraag dan na of ze blijven slapen. Het gebeurt ook dat ze de plek overdag gebruiken voor een gezellige barbecue onder vrienden en tegen de avond gewoon naar huis gaan. Een aantal shelters zijn recent. Veel zijn al lang in gebruik door de locals, als ontmoetingsplek, als schuilplekje bij het vissen, ... Je bent er te gast van de locals, behandel deze plekken dus met veel respect.
Bossen waar je vrij kan bivakkeren (fri teltning). Dit is de concrete uitwerking van het algemeen principe dat je op publiek land de nacht mag doorbrengen op een vrij te kiezen plaats, zolang dit geen overlast veroorzaakt. Je mag dus de tent opslaan in enkele 100-en stukjes staatsbos, met een aantal belangrijke voorwaarden. Het moet in het bos zijn : onder de bomen, en ver genoeg van pad en wegen dat de tent niet zichtbaar is voor de gebruikers van dat pad / die weg. Idem tenopzichte van huizen. En je moet de 1-2-3 regel toepassen : maximaal 1 nacht op dezelfde plek, maximaal 2 tenten op die plek, maximaal 3 personen per tent. Meer info op de website van Naturstyrelsen (equivalent van Vlaamse Natuur & Bos of Nederlandse Staatsbosbeheer).
Opzoeken en reserveren doe je met enkele Deense websites en apps. De meest gebruikte is Udinaturen.dk waar je de regio en type bivakplaats of shelter kan aanvinken. Er bestaat ook een app-versie van en die heet gewoon shelter.
De meest klassieke sheltervorm : een houten platform op zitbankhoogte, 3 wanden en een dak. Op een rustige open plek in een bos of parkje.
Specialere versies : op het water, met zicht op de sterrenhemel of op het water, met een andere indeling, ...
Klassieke campings, hotels, B&B's, hostels ...
Wie kiest voor een meer klassieke camping met het bijhorende comfort, dikwijls ook met de mogelijkheid om fietsen of kajaks te huren, of om voor één nacht een "hytte" te huren met wat meer comfort en privacy dan een shelter, kan hiervoor terecht op de ruim 400 klassieke campings. De meeste zijn opgenomen op www.dk-camp.dk
Denemarken kent geen overnachtingen vergelijkbaar met berghutten. Voor wie "binnen" wil slapen verwijzen we door naar de gewone bookingsites. Het enige dat in de buurt komt van een berghut zijn de hostels van Danhostel of de hostels langs stukken van de Hærvejen.
Wel of geen kampvuur
Kampvuur is toegelaten op de hiervoor ingerichte vuurplaats (bålplads). Lokale besturen kunnen als het weer dat vereist een verbod op open vuur (Afbrændingsforbud) afkondigen. Check dit op de BRS website.
Denemarken is vlot bereikbaar
Met de auto : in een 12-tal uur via het Duitse snelwegennet. Het Deense autowegennet is tolvrij. De grotere bruggen en tunnels en de ferries naar de eilanden zijn betalend. De ferries zijn doorgaans goedkoper.
Met de trein : eveneens in een 12-tal uur met de Duitse ICE-treinen en Deense treinen. Eventueel nog aan te vullen met een lokale trein- of busrit. Boeken doe je best op de website van de Deutsche Bahn, dit levert doorgaans de laagste prijzen op voor het deel van de rit in Denemarken. Houd rekening met soms forse vertragingen ; de Deutsche Bahn gaat door een diep dal met ongeveer 1/3 van de treinen met vertraging. De regeling bij vertraging is uitstekend : je kan met hetzelfde ticket gelijk welke andere verbinding nemen en vaak krijg je een deel van het ticket terugbetaald. Zoals steeds zijn de ticketprijzen lager voor vroegboekers en hoger op erg populaire reisdagen.
Met de bus : goedkoper, maar langzamer, en in de praktijk vaak aan te vullen met nog een lokale trein- of busrit.
Lokale verplaatsingen
Er is een uitgebreid lokaal bus- en treinnetwerk. Treinplanner voor de Deense spoorwegen DSB. Voor de trein zijn serieuze kortingen voor vroegboekers en voor minder drukke uren - kijk uit naar de "orange ticket". Geïntegreerde trein + bus planner. Wie meerdere verplaatsingen wil doen is soms voordeliger met een dagpas (togbillet) ; dit kan wel niet op alle lijnen. Zie GoCollective voor verschillende ticket-types en passen. Denemarken is vergaand gedigitaliseerd. Digitaal betalen met de Rejsekort-app is de standaard voor lokale bus- en treinritten. Vanaf 2026 vervangt die de fysieke pasjes waar de naam van de app naar verwijst.
Dit blijkt het heikele punt te zijn van wandelen in Denemarken. Er zijn weinig kant en klare wandelgidsen waarmee je gewoonweg aan de slag kan. Rother heeft er eentje, de andere klassieke uitgevers hebben er geen. Er is geen organisatie (zoals DNT in Noorwegen, GR-paden in Frankrijk / België / Nederland, ...) met lange staat van dienst voor het onderhouden van lange afstands wandelpaden. Voor de interessantste wandelgebieden is er heel veel online (pdf, specifieke apps, ...).
De paden zijn dus ook niet op uniforme manier gemarkeerd (skiltet), en vaak ook niet gemarkeerd.
Paden zijn veeleer een manier om de natuur te ontdekken. Ook meerdaagse routes worden opgeknipt in relatief korte dagetappes, die goed doenbaar zijn door families met kinderen en die liefst een duidelijk thema hebben. Niets weerhoudt de gedreven trekker om meer uren te stappen en om meer extraatjes in te lassen langs zijpaden.
Er zijn wel degelijk paden (Stien) voor enkele dagen tot een week, 80 à 150 km, met beschrijving en gpx-file. Dit zijn een aantal bruikbare portals en overzichten :
Calazo geeft klassieke papieren wandelkaarten uit van de belangrijkste wandelgebieden van Denemarken. Daarnaast zijn er goede online-pdf kaarten die je zelf kan printen.
Dit zijn enkele klassiekers die hun strepen verdiend hebben :
- Gendarmstien : 5 vrij korte etappes met elk een eigen thema, 84 km. Vlotlopend kustpad langs de zuidoostrand van Jutland, dicht bij de Duitse grens. Website. Verschillende topogidsen.
- Hærvejen : dit pad is tegelijkertijd oeroud en zeer jong. Het volgt een oeroude handelsroute die al duizenden jaren geleden gebruikt werd en is in pas in 2008 - 2014 als langeafstandspad ingericht. Het karakter is dat van een Vlaams of Nederlands GR-pad : oude paden, grindpistes, kleine asfaltwegjes, door het golvende Deense binnenland. In de zomermaanden deels wandelbaar als pelgrimspad, met goedkope hostelservice om de 15 à 25 km. Doorkruist heel Jutland van noord naar zuid en heeft alles om dezelfde status te krijgen als bv. het Pieterpad in Nederland. Website. Goed overzicht vandreruter.dk.
- Thy Rescue Road / Redningsvejen : 67 km door de wilde duinen van het Thy Nationaal Park. In winter en voorjaar / in natte jaren lastig omdat het water lokaal hoog staat. Website.
Deze kan ook verder gevolgd worden tot Skagen : zie Nordsøstien (blijft waar dat kan dicht bij de kust of in beboste duinen (Klitplantage) en Hærvejen (zoekt historische plekken op eerder dan natuur). Het geheel Thyboren - Skagen is dan een kleine 2 weken, ca. 250 km.
- De Camøno of Møn Rundt : een erg recente route, die de kusten van het eiland Møn volgt. Erg gevarieerd, met als speciale attracties de spierwitte krijtkliffen (klint) en de sterrenhemel die in deze uithoek van de Oostzee meer schittert dan elders. 175 km op 7 stapdagen. Erg relax : men promoot zichzelf als "the friendiest hike of the Kingdom"
- Øhavsstien : ook deze trail is vrij recent. 220 km door Zuid-Funen en enkele eilanden. Erg gevarieerd - dank zij een eerder complex routeverloop - en volgens sommigen de mooiste trek van Denemarken. Website.
- Kyst til Kyst Stien : Dwars door Jutland, van Noordzee tot Oostzee. 140 km. Rechtoe, rechtaan tussen Blåvandshuk (vuurtoren, meest westelijke punt van Denemarken, hotspot voor amberstenen) en Vejle (havenstadje aan kleine fjord, treinstation). Combineert prachtige stukken natuur met "zen doorstappen" door de Deense boerenbuiten in de omgeving van riviertjes (vnl. Holmes Å). Het startpunt kan alleen met een taxirit uit Oksbøl bereikt worden en ligt aan de uithoek van een militair oefenterrein. Het loont de moeite om het eerste stuk van het pad te vervangen door een niet-gemarkeerd alternatief dwars door dit legerterrein als er het niet afgesloten is voor schietoefeningen. Wie iets in de buurt zoekt om nog 2 dagen langer te stappen : rondje Fanø. Dit waddeneiland is vlot met een ferry bereikbaar vanuit Esbjerg.
Wie inspiratie zoekt voor extraatjes :
