ZWEDEN

Home>ZWEDEN

Geschreven door RoVer.

Zweden is een land van levendige steden en uitgestrekte leegheid. Het heeft een bevolking van 9,7 miljoen inwoners  op een oppervlakte die 15 keer zo groot is als België. 85% daarvan leeft in steden, waarbij de grootste Stockholm, Göteborg en Malmö zijn. Maar liefst 97% van het Zweedse grondoppervlak is onbewoond.

Het land biedt voor elke hiker wat wils: van de uitgestrekte bossen en talloze meren in het zuiden, over de ruwe desolate bergen langs de Noorse grens tot de toendra in het uiterste noorden.

ALGEMENE INFO

Nationale parken en natuurbescherming

Gezien Zweden een zeer groot land is, met een gemiddeld lage bevolkingsdichtheid, is er veel ruimte voor nationale parken. In het zuiden zijn ze klein. In het noorden beslaan ze de oppervlakte van een Belgische provincie.

Vandaag Zweden heeft 29 nationale parken en meer dan 4.000 natuurgebieden, die tezamen meer dan een tiende van het landoppervlak uitmaakt. Elk natuurgebied heeft een specifiek doel, met een eigen set van regels en voorschriften.

Overzicht van de nationale parken in Zweden (en meteen ook interessante wandelgebieden) (bron: http://www.naturvardsverket.se/en/Enjoying-nature/Protected-areas/National-Parks/).

Overzicht van de nationale parken in Zweden (en meteen ook interessante wandelgebieden) (bron: http://www.naturvardsverket.se/en/Enjoying-nature/Protected-areas/National-Parks/).

 

De zorg voor de natuur is geen nieuw concept voor het Zweedse volk . De bijdrage van Botanicus Carl Linnaeus ‘ ecologie was erg belangrijk voor de wetenschap in de jaren 1700. Hij creëerde een nieuwe, verbeterde en gestroomlijnde indelingssysteem voor planten en dieren. Maar nog belangrijker was dat hij de weg baande voor de Zweedse wildernis om onverhard te  blijven. Zijn werk toonde de nauwe band aan tussen planten, dieren en hun omgeving, die de hedendaagse ecologie pionierde. Eeuwen later hebben natuurbeschermers, beïnvloed door Linnaeus , gewaarschuwd voor de mogelijke gevaren van de industrialisatie van Zwedens rijke landelijke en agrarische platteland. Hun werk leidde tot de wetgeving die de bescherming van het land en de oprichting van Europa’s eerste nationale parken in Zweden in 1909 bevestigd.

Routes en bewegwijzering

Het nationale padensysteem bestaat uit bijna 5.500 km bewegwijzerde paden. Ook bruggen, rust- & schuilplaatsen en roeiboten zijn hierin opgenomen. Het zijn de provinciale besturen van Norrbotten , Västerbotten , Jämtland en Dalarna, die verantwoordelijk zijn voor het directe beheer en onderhoud van de paden.  Naast de nationale wandelpaden,  zijn er ook 2250 km aan routes rondom gemeenschappen en toeristische voorzieningen in de berggebieden.

Zomerpaden bestaan uit een goed  ingesleten paden met oranje of rood geschilderde tekens op palen, verticale stenen of steenhopen, waar het pad moeilijk te volgen is. In het bosrijke gebieden, worden meestal oranje of rode verftekens aangebracht op bomen.

Zomermarkering

Zomermarkering (foto: RoVer).

 

Winterpaden zijn gemarkeerd met palen met bovenaan een rode kruis, het zogenaamde Andreaskruis, die op 40 meter van elkaar staan. Twee kruisen boven op een paal geven aan dat het spoor van richting verandert. Sommige stukken van het parcours hebben ruskor als indicatoren. Ruskor (takken met twijgen op het einde) worden ook gebruikt wanneer de winterpaden over meren en waterlopen gaan.

Wintermarkering (foto: Marjo).

Wintermarkering (foto: Marjo).

 

Vaak hebben zomer- en winterpaden dezelfde richting. In dat geval zijn ze als winterpad aangegeven op het terrein. Winter- en zomerpaden hebben verschillende markeringen op een kaart. Merk op dat afzonderlijk lopende winterpaden moeilijk te volgen zijn tijdens de zomer, omdat ze zowel natte moerassen als meren passeren, die in de winter uiteraard toegevroren zijn. Let hiervoor op als je met behulp van kaart en bewegwijzering langs de paden een zelf opgesteld parcours tracht te volgen.

 

Stafkaarten

Lantmäteriet produceert topografische kaarten die het hele land bestrijken . Op de kaarten zie je: terrein, hoogteverschillen, wegen, paden en gehuchten. De kaart wordt voor het grootste deel van het land terreinkaarten genoemd, met uitzondering van de kaarten die de bergketen bestrijken, die logischerwijs bergkaarten heten.

Bergkaarten met de schaal 1:100.000 is de meest voorkomende kaart om te gebruiken als je een langere tocht in de bergen wil ondernemen. Deze kaart-serie bestaat uit 23 kaartbladen en worden aangeduid met de oude provincie letters (W, Z, AC, BD) en één cijfer . Het gebied tussen Abisko en Kebnekaise met de Kungsleden wordt bijvoorbeeld BD 6 genoemd.

Als je enkel dagtochten in de bergen doet, kan je gemakkelijk gebruik maken van de bergkaart met de schaal 1:50.000, die meer gedetailleerde, gemakkelijker te lezen en eenvoudiger om uw route te plannen zijn. Ook deze kaart serie wordt aangeduid met de provincie letters en cijfers . Vandaag is deze kaartserie voor de hele zuidelijke deel van de bergketen en voor sommige individuele , populaire plaatsen in Norrbotten beschikbaar. Voor Kebnekaise, heeft Lantmäteriet een kaart met de schaal 1: 20.000  ontworpen .

Digitale kaarten welke gedownload kunnen worden naar een GPS of op een computer, zijn te koop o.a. bij Garmin. Goedkoper maar minder gedetaileerd kan je je tracklogs maken op basis van OpenStreetMap.

Allemansrecht

De Zweedse natuur staat open voor iedereen, maar men moet voorzichtig zijn met de natuur en eerbied hebben voor zowel mens als dier. Het allemansrecht is geen formele wet in Zweden, het is eerder een oud gewoonterecht.

Hieronder een paar voorbeelden van wat je wel en niet mag in de Zweedse natuur. De volledige tekst van het Allemansrecht vind je op de website van Naturvårdsverket. N.B. Opgelet, het allemansrecht geldt niet in natuurreservaten en andere beschermde natuurgebieden!

Je mag:

  • je vrij over andermans land of water bewegen, zolang dit geen hinder of ongemak voor de eigenaar van het land of water veroorzaakt.
  • enkele dagen kamperen met een tent op het land van een ander, maar vraag de eigenaar van het land liefst vooraf om toestemming.
  • bloemen, bessen en paddenstoelen plukken voor eigen gebruik.
  • een kampvuur aanleggen, maar ga eerst na of er geen vuurverbod geldt.

Je mag niet:

  • bomen omhakken of omzagen.
  • afval achterlaten in de natuur.
  • met een motorvoertuig in het terrein rijden.
  • jagen en/of vissen. Vrij vissen mag je alleen langs de kust en in de vijf grootste meren. In alle overige wateren dien je te beschikken over een visvergunning.
  • in de periode van 1 maart tot en met 20 augustus je hond los laten lopen. Buiten deze periode dien je je hond zodanig onder controle te hebben dat deze geen last veroorzaakt voor de wilde dieren.

Berghutten

De Zweedse hutten liggen 10 à 20 km van elkaar, langs gemarkeerde zomer- en winterpaden. De meeste zijn eigendom van Svenska Turistföreningen (STF). De hutten zijn eenvoudig, maar relatief comfortabel. Ze zijn bedoeld voor zelfbediening qua voedsel en zijn niet voorzien van elektriciteit of stromend water .

Zweedse berghut (foto: Steve Behaeghel).

Je dient er hout te hakken, vuur te maken in de kachel, eten te koken, water te halen, de afwas te doen en schoon te maken. Je slaapt met je eigen lakens of slaapzak in slaapzalen voorzien van stapelbedden, matrassen, kussens en dekens. Specifieke slaapplaatsen kunnen in een berghut niet gereserveerd worden (behalve in Arådalen).

Indien bemand, wijst de huttenwaard de bedden toe en zorgen ze  dat iedereen een plek om te slapen krijgt. De waard kan helpen met informatie, neemt betaling aan verkoopt bevoorrading (indien beschikbaar).

Hak je eigen hout (foto: Steve Behaeghel).

Grotere groepen dienen hun overnachtingen te melden om voor STF de toewijzing van slaapplaatsen te vergemakkelijken. Deze worden aangeboden aan speciale groepsprijzen. Alle hutten hebben ruimte voor honden van gasten.

Ook de jeugdherbergen zijn eigendom van Svenska Turistföreningen . Met een Vlaamse Jeugdherbergkaart krijg je dus ook ledenkorting in de berghutten én jeugdherbergen en tevens op de overvaarten georganiseerd door STF. Een goede investering dus!

Vele berghutten hebben winkels met conserven, rijst, pasta, gebakken aardappelen, soepen, brood, divers broodbeleg en kaas, snoep, licht bier en frisdranken. Af en toe zijn ook de volgende items beschikbaar:  Optimus gasvullingen, brandalcohol voor kookvuurtjes, stafkaarten en insectenwerende middelen. Het idee is dat je in staat moet zijn om een bergtocht te doen zonder zware bepakking te dragen tussen de hutten. Een overzicht van de hutten met bevoorrading vind je op de site van STF.

De tarieven voor overnachting in berghutten varieert van 32 tot 46 euro, afhankelijk van timing en locatie, op voorwaarde dat je bent aangesloten met een jeugdherbergkaart. Ook wie bivakkeert bij één van de berghutten, dient een bedrag te betalen maar kan dan wel gebruik maken van de voorzieningen (keuken, toiletten).

Let op, vanaf 2013 dien je berghutten op voorhand te reserveren en betalen via de website van Svenska Turistföreningen (of cash ter plaatse, geld afhalen via VISA wel mogelijk maar opgelet voor transactiekosten).

Sammarlappa Fjällstuga (foto: RoVer)

Sammarlappa Fjällstuga (foto: RoVer)

Rustschuilplaatsen

Strategisch gelegen langs routes in de bergen, vind je rustschuilplaatsen, die belangrijk zijn voor de veiligheid . Ze zijn bedoeld om te rusten en in noodsituaties en zijn niet bedoeld om voor overnachting gebruikt te worden. Ze zijn uitgerust met een houtkachel en banken/britsen. Het hout is alleen bestemd voor gebruik in noodsituaties. De meeste rustschuilplaatsen, opgenomen in het nationale padensysteem hebben noodradio’s. Droogtoiletten en afvaldepots bevinden zich vaak op de locaties van de rustschuilplaatsen.

Rustschuilplaats (foto: RoVer).

Rustschuilplaats (foto: RoVer).

Seizoen

Het hoogseizoen loopt van van half juni tot de derde week van september. Sommige hutten hebben een kortere openingstijd, die moet je dus altijd nakijken per hut op de website van STF. Er is wel een deel open als ‘winterruimte’. betaling dient dan te gebeuren via overschrijving.

Vanaf half augustus heb je aanzienlijk minder last van de muggen en begint de begroeiing de herfstkleuren aan te nemen. Plotse sneeuwval is op elk ogenblik in het seizoen mogelijk, zeker boven de 800m.

Het winterseizoen loopt van half februari tot begin mei.

Bruggen

Bruggen bevinden zich op de meest bezochte paden, waar de paden ’s zomers grotere waterlopen kruisen. Bepaalde blootgesteld bruggen worden gedemonteerd na het zomerseizoen om niet het risico op beschadiging te lopen door het gewicht van de sneeuw, het opbreken van ijs of de lentesmelt. Sommige paden zijn onbegaanbaar als de brug niet op hun plaats ligt. Als je dus vroeg of laat in het zomerseizoen op pad bent, moet je er jezelf dan ook van verzekeren, dat de bruggen zich werkelijk op hun plaats bevinden. Neem contact op met de respectievelijke provinciebesturen.

Roeiboten

Roeiroutes waarbij ten minste een roeiboot op elke oever ligt , komen voor waar de paden grotere waterlopen en meren doorkruisen. Deze zijn aangegeven op de stafkaarten . Degenen die de boten gebruiken zijn er verantwoordelijk voor dat minstens één boot aan elke kant van het water achtergelaten wordt.

Dit kan betekenen dat het traject drie keer al roeiend moet worden afgelegd. Indien er slechts één boot langs de vertrekkant ligt, moet je eerst naar de andere kant roeien om de tweede boot op te halen. Vervolgens keer je terug met de tweede boot op sleeptouw. Trek de meegesleepte boot op de wal om vervolgens weer naar de plek waar je  verder wil wandelen, terug te keren. Op de meest bezochte paden, zijn er drie roeiboten, die de wandelaar extra roeien kan besparen als er al twee boten aan jouw vertrekkant liggen. De boten mogen alleen gebruikt worden voor oversteken en het gebruik ervan is gratis. Na gebruik wordt de boot omhoog getrokken en goed vastgeknoopt. Omstreeks 20 september, worden de roeiboten uit het water getrokken en vastgezet voor de winterstalling.

Transport

Zweden is zowel via de auto als het vliegtuig bereikbaar. Wie veel geduld heeft, kan ook met de trein reizen.

  • Bruggen: wie met de auto rijdt en zowel de Storebaelt als de Oresundbrug gebruikt, rijdt 200 km rond in vergelijking tot ongeveer elke combinatie van veerboten. Vergelijk de tarieven voor het door U gebruikte type voertuig via www.storebaelt.dk en www.oresund.com.
  • Veerboten: Vanuit Jutland (Denemarken) naar Zweden: zie www.stenaline.com. De overvaart tussen Grena en Varberg is goedkoper dan Fredrikshaven – Göteborg. Vanuit Duitsland naar Zweden: zie www.scandlines.dk (nadeel 2 korte overvaarten te reserveren en ook duurder dan de langere overvaart tussen Jutland en Zweden.
  • Vliegen: Goedkoopste is vanaf Brussel of Charleroi rechtstreeks naar Stockholm vliegen en verder per trein noordwaarts reizen. In het noorden zijn er diverse bussenLänstrafiken Norrbotten.

Met de trein in Zweden (foto: Steve Behaeghel).


WANDELGEBIEDEN & REISVERSLAGEN

Eigenlijk kan je drie belangrijke types landschap onderscheiden, namelijk:

  • Landbouwgebied (hoofdzakelijk in het zuiden en langs de kust)
  • Bosgebied (het grootste deel van Zweden)
  • Rendier- of fjällgebied (langs de grens met Noorwegen vanaf het midden van Zweden)

Vooral de uitgestrekte bossen en het fjällgebied lenen zich voor meerdaagse wandeltochten. Er zijn tal van wandelroutes en als je ze aaneenschakelt kan je zo erg lange tochten maken.

ski-icon
Op zoek naar reisverslagen in de winter? Check deze pagina (indeling volgens moeilijkheidsgraad).

BOSGEBIED

In het zuiden van Zweden zijn er geen echte bergen maar wel wilde natuur. De wandelingen zijn technisch gemakkelijk en er zijn ook diverse kanoroutes. Ideaal voor beginnende stappers of families met kinderen. Het enige nadeel is dat je in de hoogzomer veel last kan hebben van muggen, aangezien de wind niet zo prominent aanwezig is als op de fjälls. Je bent dus best voorbereid met een muggenwerend middel (vb. Deet) en een muggennetje. Als je de muggen wil vermijden, ga je beter vroeger in het seizoen (april/mei) of in de herfst (september/oktober).

In het Zweedse laagland lopen er 2 E-wegen, dit zijn Europese langeafstandsroutes die grensoverschrijdend zijn. Deze e-wegen bestaan vaak uit een aaneenschakeling van regionale routes en dat is ook in Zweden het geval. Voor elke route bestaat er vaak een website (niet altijd in het Engels).

E1 in Zweden: van Varberg tot Grövelsjön

De E1 begint in Varberg met het wandelpad Hallandsleden, om dan vervolgens verder te gaan met volgende routes: Bohusleden, Vildmarksleden & Knalleleden, Sjuhäradsleden, Redvägsleden, Västra Vätterleden, Bergslagsleden, Malingsbo-Klotenrundan, Sméleden, Gagnefs Paths, Siljansleden, Vasaloppsleden. Dan gaat het van Sälen naar Grövelsjön. Het pad blijft in het laagland en komt pas in de fjäll in het hoge noorden, vanaf Grövelsjön. Daar gaat de E1 over in het Nordkalotsleden (zie meer bij fjällgebied). De E1 werd ingehuldigd in 1992 beslaat ongeveer 1.200 km in Zweden.

E6 in Sweden – from Malmö to Grisslehamn

De E6 start in Malmö met het Skåneleden en loopt dan verder in de Hallandsleden, Gislavedsleden, Höglandsleden, Östgötaleden, Sörmlandsleden en het Roslagsleden, om te eindigen in Grisslehamn. De E6 is dus duidelijk een laagland pad. Het werd in Zweden ingehuldigd in 1990. De E6 beslaat bijna 1.400 km in Zweden. Wie moet kiezen, raden we Sörmlandsleden aan, deze route ligt in de buurt van Stockholm. Ook Skåneleden is erg de moeite.

Reisverslag:
Van Sarek via Muddus naar de Hoge Kustleden (zomer) – RoVer

Hoge Kust

Langs de kust ligt de Hoge KustenledenBuitensportmagazine Op Pad maakt een trektocht langs de Hoge Kust, dat ook wel de poort naar Lapland wordt genoemd.

Overige paden

BlekingsledenUtvandrarledenVildmaks- en KnalleledernaBohusledenPilgrimsledenTjustledenOstkustledenLönnebergaledenSevedeledenHolaveds– and Bauerlederna (kaarten op de site), KinnekulleledenVästra VätternledenBruksledenBla ledenUpplandsledenGästrikeledenHälsingeledenSjuvalls-, Kajvalls- & LjusnanledernaArnäsleden

RENDIER- OF FJÄLLGEBIED

Dit gebied situeert zich langs de grens met Noorwegen beginnend bij Grovelsjon en eindigend op het drielandenpunt bij Treriksroset.

De bekendste paden zijn de KungsledenPadjelantaleden en Nordkalotsleden (deze laatste is helaas in het Zweeds). Het Nortkalottleden ligt hoofdzakelijk op de grens van Zweden en Noorwegen. Het heeft een totale lente van 800km , waarvan 380km in Noorwegen en 350km in Zweden. Enkel ter hoogte van het drielandenpunt (Noorwegen – Zweden – Finland) Treriksroset loopt het Nortkalottleden over een afstand van 70 km over Fins grondgebied. Het Nortkalottleden valt o.a. samen met het noordelijke deel van Padjelantaleden en het Zuidelijk deel van Kungsleden, maar het heeft ook eigen traject, dat gebruikt maakt van reeds bestaande paden.

De bekendste wandelgebieden zijn:

  • Abisko, Sitajaure – Ritsem, Kebnekaise – Saltoluolta & Padjelanta –Sulitelma: deze gebieden worden aangedaan door de hierboven vermelde paden
  • Vindelfjällens – Pieljekaise, Storlien – Ljungdalen & Helags: deze gebieden worden aangedaan door de zuidelijke Kungsleden
  • Funäsdalen – Rogen, Grövelsjön: deze gebieden worden aangedaan door het Nordkalotsleden
  • Fulufjället is een recent en klein park, maar wel leuk voor grotere dagtochten

Reisverslagen:

Hieronder een filmpje van Sander van der Werf. De eerste helft gaat om een tocht langs de Kungsleden, erg vroeg in het zomerseizoen (midden-juni) en koud voor de tijd van het jaar. De kanotocht op Lake Karats verliep wel een stukje warmer en leverde prachtige beelden op.

Sarek

Dit park wordt omcirkeld door Kungsleden en Padjelantaleden, maar in het gebied zelf zijn geen officiële paden of hutten. Het vraagt dus veel meer zelfredzaamheid en ervaring om hier een trektocht te ondernemen. Sarek wordt wel eens de ‘laatste wildernis’ van Europa genoemd.

Reisverslagen:

Hieronder een filmpje van Fred & Charissa over een typische wandeldag in het onherbergzame Sarek.